قهرمان ميرزا عين السلطنه
1027
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
و مؤمن و خداترساند . حتى المقدور ذرهاى از جادهء شريعت منحرف نمىشوند . مثلا نماز شاه ترك نمىشود . در ظروف نقره و طلا ابدا چيزى ميل نمىفرمايند . از محرمات و مسكرات به كلى كناره دارند . مسكرات هيچ استعمال نمىفرمايند . در شكار و سوارى يگانهء دهر مىباشند . گلوله را هيچكس به خوبى شاه مشق نكرده . نيم پولى سياه و ده شاهى سفيد را در روى هوا با گلولهء تفنگ طورى مىزنند كه شير و خورشيد وسط سكه پريده و دورهء سكه باقى مىماند . به يادگار آن حلقهء سكه را به هركس حضور داشته باشد التفات مىفرمايند . شكارچى قابلى مىباشند . خط فارسى را خوب مرقوم مىدارند . از احاديث و اخبار و آيات بىاطلاع نمىباشند . سواد فارسى شاه خوب است . تاريخ و اشعار ملاحظه فرمودهاند و بىميل به آن نمىباشند . زبان فرانسه را بهتر از شاه شهيد مىدانند . به روزنامه و اخبار و پلتيك خارجه خيلى ميل دارند . از فنون جنگ و مشق قشون اطلاع كامل دارند . در تبريز خيلى مشق داده و مشق كردهاند . طبعا سخاوتمند هستند . به مال غير ابدا چشمى ندارند و هيچوقت تصرف اموال غيرمشروعه را نفرمودهاند . آنچه از صفات شاه به عقل ناقص خود درك كردم يعنى از پارسال تاكنون از قرارى است كه شرح داده شد ، تا بعد چه شود . روزگار در تغيير و توفير است . اگرچه پادشاهان مشرقزمين را كلية و شاهنشاهان ايرانزمين را خصوصا بايد داراى تمام صفات حميده و كردار خجسته و علوم غريبه دانست ، قهرا جامع كمالات صورى و معنوى مىباشند . هرچه بكنند و هرچه بگويند صلاح و صواب است . ليكن آنچه نوشتم بدون اغراق و تملق بود . از آينده خدا بهتر اطلاع دارد . عيب شاه فقط سكوت و رحمى است كه بىاندازه دارد و تمكين از گفتهء صدراعظم مىكند . غضب و سخط شاه خيلى كم است و بىاندازه دهنبين است . هرچه بگويند اطاعت دارد . از خود رأى و تدبيرى ندارد . مظفر الدين به اسقاط دو تاريخ جلوس شاه است . اين يك فرد را هم گفتهاند . دو چشم خصم درآمد برون از آن تاريخ * جلوس شاه مظفر مظفر الدين است 1313 - 2 - 1315 مسجد تركها چهارشنبه 12 محرم . اين چند روزه اغلب مسجد شيخ عبد الحسين روضه بودم . مجلس خوبى تركها ترتيب دادهاند . از حياط اندرون هم راه به مسجد داريم و در شبستان تجير كشيده ، پردهء حصيرى كشيده ، جاى خلوت خنكى براى استماع ذكر مصيبت بود . ساير تجار و كسبه هم در ساير مساجد مجالس ممتاز داشتند . در روضهخوانى افراط كردهاند .